İçeriğe geç
ECEGEN

Genetik Analizlerin Kronik Hastalıkların Önlenmesindeki Rolü

Haberler
Prof. Dr. Zeynep Ocak ECEGEN merkezindeki çalışma ofisinde
Prof. Dr. Zeynep Ocak, ECEGEN Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezi'nde. Fotoğraf: ECEGEN kurumsal arşivi.

Tıbbi Genetik Uzmanı Prof. Dr. Zeynep Ocak, kronik hastalıklarda genetik yapının tedavi başarısını doğrudan etkilediğini ve genetik belirteçlerin tanımlanmasının erken tanı, yakın izlem ve zamanında tedavi açısından hayati avantajlar sağladığını belirtti.

Kapsamlı genetik analizlerle bireyin uzun dönemli sağlık eğilimlerinin bilimsel olarak öngörülebildiğini kaydeden Prof. Dr. Ocak; DNA analizlerinin artık yalnızca kalıtsal hastalıkların teşhisinde değil, vücudun tedaviye nasıl yanıt vereceğini, hangi ilacın etkili olacağını ve gelecekte hangi sağlık riskleriyle karşılaşılabileceğini ortaya koyduğunu vurguladı.

Farmakogenetik ile Kişiye Özel Tedavi Dönemi

Prof. Dr. Ocak, “Farmakogenetik” adı verilen alanın, bireyin genetik yapısına göre hangi ilacın hangi dozda etkili olabileceğini öngörmeyi mümkün kıldığını ifade etti:

“Kimi hastada antidepresanlar veya kronik hastalık ilaçları etkisiz kalırken, kiminde beklenmedik yan etkilere yol açabiliyor. Bu farklılıkların temel nedeni genetik varyasyonlarımızdır. Artık her hastalığa benzer tedaviler uygulanan standart protokoller döneminin yerini, hastanın genetik haritasına göre şekillenen kişiye özel tedavi dönemi alıyor.”

Koruyucu Hekimlikte Genetik Yatkınlık

Hipertansiyon, diyabet, migren ve kalp-damar hastalıkları gibi multifaktöriyel (çok faktörlü) hastalıklarda genetik bilginin koruyucu hekimlik açısından büyük önem kazandığına dikkati çeken Ocak, şunları kaydetti:

“Genetik yatkınlık erken dönemde saptandığında; bireyler beslenme alışkanlıkları, hedefe yönelik egzersizler, stres yönetimi ve düzenli kontrollerle hastalık henüz ortaya çıkmadan önlem alabiliyor. Genetik bilginin doğru yorumlanması, sadece tedaviyi değil, sağlıklı bir yaşamın sürdürülebilmesini de destekliyor.”

Kardiyovasküler Riskler ve Nörolojik Belirteçler

Kapsamlı genetik testlerin kalp-damar hastalıklarında pıhtılaşma eğilimi, kolesterol metabolizması bozuklukları ve kalp kası zayıflığına yatkınlık gibi durumları genetik düzeyde aydınlattığını aktaran Ocak, Alzheimer ve Huntington hastalığı gibi nörolojik tablolara da değindi.

Nörolojik hastalıkları yaşam tarzı değişiklikleriyle bütünüyle engellemenin mümkün olmadığını ancak genetik belirteçlerin tespit edilmesinin erken tanı, yakın klinik izlem ve zamanında müdahale için kritik bir pencere açtığını belirtti.

Bireysel Beslenme, Vitamin Metabolizması ve Cilt Sağlığı

Her bireyin aynı beslenme veya egzersiz planına farklı tepki vermesinin nedeninin genetik farklılıklar olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Zeynep Ocak, genlerin enerji kullanımı, yağ depolama, kas yapısı ve vitamin metabolizmasını doğrudan belirlediğini hatırlattı:

“Genetik profiller; bireyin hangi besin gruplarına daha iyi yanıt verdiğini, kafein veya laktoz duyarlılığını ve antioksidan kapasitesini ortaya koyar. Kolajen üretimi, güneş hassasiyeti ve cilt sağlığımız dahi DNA’mızdaki küçük farklılıklarla şekillenir. Bu farkların bilinmesi, sağlıklı yaşam planlamasında kesin ve bilimsel bir temel oluşturur.”
Kaynaklar: Anadolu Ajansı — birincil haber · CNN TÜRK — ikincil yayın (erişim doğrulandı: 27 Ağustos 2026).